Blog o żywieniu dziecka

W pierwszym półroczu życia do zaparcia może doprowadzić zmiana z karmienia piersią na sztuczne. Jeżeli dziecko żywione jest zgodnie z obowiązującymi zaleceniami, taki problem jest rzadki i przejściowy. U starszych niemowląt oraz dzieci powyżej 1 roku życia częstą przyczyną zaparć bywa niedostateczna zawartość w diecie błonnika (substancji roślinnej występującej w warzywach i owocach).

Niemowlęta i małe dzieci mogą cierpieć na zaparcia wskutek nadmiernej podaży witaminy D3. Aby zapobiec takiej sytuacji, trzeba zwrócić uwagę na zawartość tej witaminy w podawanych dziecku gotowych produktach spożywczych (mieszankach mlecznych, sokach) i poprosić lekarza o ustalenie odpowiednio mniejszej dawki stosowanego preparatu witaminowego. Do zaparć usposabia także niedostateczna podaż płynów (przykładowo: dziecko roczne potrzebuje dziennie ok. 1,1-1,3 l , 4-letnie – 1,6-1,8 l, 10-letnie – 2-2,5 l wody, a więcej w przypadku gorączki lub wysokiej temperatury otoczenia).

Dzieci około 2. roku życia mogą wtórnie wykazywać skłonność do zaparć, gdy bywają zbyt gorliwie zachęcane do korzystania z nocnika i przymuszane do siedzenia na nim „do skutku”. Wytwarza się u nich wówczas odruch wstrzymywania stolca i następuje zaburzenie naturalnego mechanizmu regulacyjnego. Do zaparcia nawykowego może też doprowadzić celowe wstrzymywanie wypróżnienia przez dziecko w wieku przedszkolnym lub szkolnym, które nie chce przerywać absorbujących zajęć lub wzbrania się przed korzystaniem z toalety szkolnej.

Dieta u dzieci u których występuje grzybica, wywołana grzybem Candida powinna się nieco różnić od diety osób dorosłych. U małych dzieci obserwowany jest szybszy metabolizm, szybsza przemiana wodno-elektrolitowa, znacznie większe zużycie glukozy i tłuszczów jako materiału energetycznego oraz białek służących do budowy organizmu.

Dieta ta powinna zawierać pokarmy, które zaspokoją wszystkie potrzeby żywieniowe niezbędne dla wzrastania i rozwoju. Duże ograniczenie w diecie węglowodanów spowoduje istotne zaburzenia funkcjonowania mózgu, takie jak ospałość, brak energii, niepokój oraz silne rozdrażnienie. Niedożywienie spowodowane niewłaściwym stosowaniem diety ubogiej w węglowodany może wywołać efekt odwrotny od zamierzonego – osłabienie funkcjonowania systemu odpornościowego, brak możliwości skutecznego blokowania rozwoju grzybicy w organizmie. Sugeruje się, ażeby dziecko z grzybicą było pod opieką pediatry, by nie popełnić błędów w żywieniu.

Często musimy zmierzyć się z problemem biegunki u małych dzieci. Może być ona spowodowana nieodpowiednim żywieniem lub dietą, a także wywołana przez wirusy.

W większości przypadków wystarczy zastosować odpowiednią lekkostrawną dietę i nawadnianie doustne. Staramy się nie podawać w tym okresie mleka, soków owocowych świeżych owoców i warzyw. Najlepiej podać krupnik ryżowy. Przygotowujemy go z warzyw, z przewagą marchewki, ryżu i niewielkiej ilości mięsa gotowanego. Posiłek taki uzupełni utracone sole mineralne i zapewni odpowiedni dowóz białka. Dietę małego dziecka można urozmaicić kanapką z chudą wędliną, kisielem najlepiej ugotowanym w domu z tartego jabłka i mąki ziemniaczanej lub kleikiem ryżowym.

Najważniejsza dla małych dzieci jest jednak odpowiednia podaż płynów, które podajemy chłodne, często, w małej ilości. Może to być woda mineralna niegazowana, słaba herbatka ze szczyptą soli (płyn powinien być tak słony jak łzy) lub doustne środki nawadniające dostępne w aptece.

W aptece możemy również nabyć bez recepty tabletki lub fiolki z preparatami pałeczek kwasu mlekowego, które pomogą przywrócić fizjologiczną florę jelitową (Lakcid, Trilac) oraz (Smectę), która łagodzi bóle brzucha.

Po ustąpieniu biegunki stopniowo powracamy stopniowo do diety odpowiedniej do wieku.

Pamiętajmy, że odpowiednie nawyki żywieniowe są bardzo ważnym elementem w rozwoju niemowlęcia.

Dzieci niejadki to częsta zmora rodziców zwłaszcza tych troskliwych. Jeżeli pociecha prawidłowo rośnie i przybywa na wadze, nie ma powodu do niepokoju. Zdrowemu dziecku powinniśmy pozwolić na odrobinę samodzielności w żywieniu i rodzaju pożywienia. Zdrowe nie zrobi sobie krzywdy, nawet jeżeli któregoś dnia będzie piło tylko soki lub wodę. Taka dieta samodzielnie wybrana przez zdrowe dziecko może być naturalną potrzebą oczyszczenia organizmu. Dzieci często instynktownie wybierają składniki pożywienia, których ich organizm potrzebuje. Ważne jest unikanie konfliktów przy jedzeniu – posiłek nie może kojarzyć się z pokrzykiwaniem. Zadbaj o to, by:

• Posiłki wyglądały kolorowo i estetycznie.
• Były o stałej porze.
• Pozwól dziecku jeść samodzielnie, nawet jeżeli według ciebie robi to za długo i bardzo się brudzi.
• Nie zmuszaj go do spożywania potraw, np. mleka, których unika. Może to być spowodowane alergią lub nietolerancją danego pokarmu. Podane nawet w formie ukrytej mogą być przyczyną pobolewań brzucha lub rozdrażnienia dziecka.
• Między posiłkami nie podawaj słodkich przekąsek. Raczej niech to będą świeże owoce lub warzywa (banan, marchewka, jabłko)
• Nie karz dziecka za odmowę zjedzenia jakiejś potrawy.

Wymioty często towarzyszą niestrawności pokarmowej spowodowanej nieodpowiednim żywieniem, biegunkom lub infekcjom górnych dróg oddechowych. Może to być sygnałem do wprowadzenia diety. Czasami mogą być objawem groźnych chorób np. zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Jeżeli wystąpią, zastanów się jaka mogła być przyczyna.
1. Błąd dietetyczny:

• podawaj dziecku chłodną niegazowaną wodę mineralną małymi porcjami,
• zrób krótką przerwę w podawaniu posiłków (1-3 godz.),
• skontaktuj się z lekarzem ,jeżeli wymioty nie ustępują.

2. Jeżeli towarzyszą cechy infekcji, podwyższona temperatura, ból gardła:

• podawaj dziecku małymi porcjami chłodną, niegazowaną wodę mineralną
• skontaktuj się z lekarzem.

3. Jeżeli wymioty poprzedzone zostały urazem głowy, nie podoba ci się zachowanie dziecka, jest ono nadmiernie senne, ma wysoką gorączkę, pilnie (w ciągu 1-2 godz.) skontaktuj się z lekarzem.

Od wymiotów musimy odróżnić ULEWANIE, którym jest cofanie niewielkich ilości spożytego pokarmu w pierwszych miesiącach życia spowodowane niedojrzałością motoryczną przewodu pokarmowego. Ulewanie nie jest groźne pod warunkiem zapobiegania zachłyśnięciu. Ulewające dziecko nosimy chwilę po posiłku, a następnie układamy wyżej na prawym boku.

Biegunka u dzieci może być efektem niewłaściwej diety lub niezdrowego żywienia, może też być spowodowana przez inne czynniki.

Mówimy o niej, gdy dziecko oddaje trzy i więcej stolców na dobę, lub nawet jeden ale z domieszką śluzu, ropy, krwi, nadmiernej ilości wody. Jest to bardzo częste schorzenie okresu wczesnodziecięcego wywołane najczęściej zakażeniem wirusowym (rotawirus), rzadziej bakteryjnym (salmonella) przewodu pokarmowego lub po prostu niestrawnością. Infekcji jelitowej często towarzyszą wymioty, gorączka lub tylko stan podgorączkowy, niechęć do jedzenia. Może być ostra – trwa zwykle nie dłużej niż tydzień, lub przewlekła wtedy wymaga stałej opieki lekarskiej. Występuje potrzeba radykalnej zmiany diety niemowlęcia i skorzystanie z porad żywienia niemowląt.

Jako podstawową informację należy przyjąć fakt, że niemowlę zna się na swojej diecie i ono najlepiej wie, ile kalorii potrzebuje jego organizm i co potrafi strawić. Jeżeli systematycznie dostaje za mało pokarmu, swoje niezadowolenie okazuje płaczem domagając się dokładki. Jeżeli zaś nie opróżnia całej butelki do końca, nie należy go zmuszać, widocznie ma dosyć. Istnieją dwa sposoby żywienia niemowląt. Naturalne, czyli karmienie piersią, oraz sztuczne, czyli podawanie mleka krowiego adaptowanego lub przynajmniej częściowo adaptowanego. Należy jednak pamiętać, że żadne sztuczne mleko nigdy nie zastąpi mleka matki.
Pierwszy miesiąc
W tym okresie wskazane jest karmienie dziecka piersią. Należy dziecko tak często karmić jak tylko się tego domaga. Niemowlęta które karmi się butelką jedzą średnio co trzy godziny, dzieci wychowujące się na pokarmie matki mogą jadać częściej. Niemowlę można poić rumiankiem, herbatką, napojem z marchwi lub wodą przegotowaną. Od trzeciego tygodnia życia można podawać soki z owoców warzyw, rozpoczynając od 1 łyżeczki dziennie.
Drugi miesiąc
Dziecku wystarcza tyle pokarmu ile produkuje organizm matki. Jeżeli masz wrażenie, że dziecko nadal jest głodne, mimo wszystko powstrzymaj się jeszcze od podawania mu mieszanki. Można podawać dziecku soki z owoców lub warzyw w ilości 4 – 6 łyżeczek dziennie.

Trzeci miesiąc
Podstawą diety niemowlęcia jest mleko matki podawane sześć razy dziennie. Można podawać dziennie 8-10 łyżeczek soków z owoców i warzyw albo jedno jabłko skrobane średniej wielkości. W dalszym ciągu można podawać herbatkę rumiankową, ziołową lub z kopru włoskiego.
Czwarty miesiąc
Pokarm matki powinien być podawany pięć razy dziennie. Jeden raz należy dać (około godziny 12) zupę jarzynową z masłem w ilości 130 – 150g. Soki z owoców lub warzyw podajemy w ilości 10-12 łyżeczek dziennie. Dzienną ilość soku lub owoców najlepiej podzielić na 2 porcje i podawać je jednocześnie z witaminą C rozpuszczoną w wodzie przegotowanej – przed lub zaraz po posiłku. Można podawać herbatkę z jabłka i melisy. Po czwartym miesiącu wprowadzamy do jadłospisu także pierwszy, delikatny kleik ryżowy.

Piąty miesiąc
Niemowlę w piątym miesiącu życia karmimy pięć razy dziennie. Trzy razy w ciągu dnia należy podać pokarm matki, ponadto około godziny 13 zupę jarzynową w ilości 180g., około godziny 20 kaszę mannę na mleku w ilości 160 – 180g. Soki z owoców lub warzyw w ilości 60 – 80g dziennie lub średniej wielkości jabłko skrobane lub przeciery owocowe.
Szósty miesiąc
Pokarm matki podajemy dwa razy dziennie. Ponadto twój maluszek może już jeść zupę jarzynową z 10g mięsa, bezglutenowy kleik, papkę jarzynową z mięsem, sok lub przecier owocowy.
Siódmy miesiąc
Dieta malca składa się z pięciu posiłków, wśród nich jest dwa razy pokarm matki, raz zupka – papka jarzynowa z rosołem i 10g mięsa na przemian z ½ żółtka, raz dziennie sok lub przecier owocowy. Możemy zacząć podać deserki i musy owocowe.
Ósmy miesiąc
Dziecko powinno nadal być karmione piersią, lecz już tylko raz dziennie. Zupka jarzynowa może zawierać odrobinę więcej mięsa, wprowadzamy do diety malca kluski lane z żółtka oraz owoce z cukrem i biszkopty lub herbatniki. Ponadto możemy już podawać dziecku kisiel. Nie zapominajmy o przecierach i sokach owocowych.
Dziewiąty miesiąc
Dieta w tym malca powinna wyglądać podobnie jak w ósmym miesiącu. Możemy dać dziecku chrupki kukurydziane.
Dziesiąty miesiąc
Należy starać się utrzymać karmienie piersią nawet w niewielkiej ilości, posiłki mleczne należy uzupełniać następnym mlekiem lub mieszanką. Dajemy dziecku to co w poprzednich miesiącach. Ponadto możemy podawać dziecku chudą, gotowaną wędlinę, kapustę i fasolkę szparagową oraz glutenowe produkty zbożowe typu białe pieczywo, kaszki pszenne, kasze i płatki owsiane. Jest to czas, w którym zaczynamy ostrożnie podawać pomarańcze, mandarynki, cytryny, ananasy i truskawki.
Jedenasty miesiąc
Odzwyczajamy dziecko od mleka w zamian podając mu kaszkę. Dajemy mu zupkę jarzynową i mięso gotowane. Można podawać dziecku ziemniaki puree. Oczywiście wszystkie produkty które podawaliśmy w poprzednich miesiącach również możemy mu dawać.
Dwunasty miesiąc
Stopniowo do diety dziecka wprowadzamy miód, czekoladę i orzechy. Z warzyw możemy zacząć podawać rzodkiewkę, sałatę, szparagi i ogórek. Spośród owoców dodajemy kiwi i arbuza. Odstawiamy mleko matki i podajemy mleko modyfikowane odpowiednie dla wieku dziecka. Gdy dziecko ukończy 12. Miesiąc, może zacząć jeść ryby, nietłuste, o białym mięsie.

Podczas wprowadzania kolejnych produktów do diety dziecka należy zachować szczególną ostrożność i bacznie obserwować, czy dziecko nie jest uczulone na dany posiłek. Jeżeli wystąpią jakieś objawy alergiczne, należy udać się do alergologa. Dzieci karmione mlekiem modyfikowanym oraz mieszankami powinny mieć je dobierane indywidualnie w zależności od wieku i wrażliwości na poszczególne ich składniki.

Na alergie pokarmowe skazane jest coraz więcej dzieci. Jeżeli twoje dziecko reaguje wysypką, kaszlem, katarem, wymiotami, biegunką czy bólami brzuszka na określony pokarm, to znaczy, że jego organizm po prostu go nie toleruje. Na szczęście większość dziecięcych alergii pokarmowych mija przed ukończeniem trzeciego – piątego roku życia.
Czym właściwie jest alergia pokarmowa? To nieprawidłowa reakcja organizmu dziecka na określone składniki pożywienia, które przez zdrowego człowieka są dobrze tolerowane. Prawdopodobieństwo występowania alergii zwiększa się znacznie, gdy podobne skłonności przejawia jedno (lub oboje) z rodziców lub starsze rodzeństwo. Reakcje alergiczne najczęściej pojawiają się u małych dzieci, ponieważ mechanizmy obronne hamujące ich występowanie nie są jeszcze w pełni dojrzałe.
Co może wywoływać alergię pokarmową? Silnie alergizującymi produktami są: mleko krowie i jego przetwory, ryby, jaja, i mięso wołowe, mleko kozie i jego przetwory, zboża glutenowe (pszenica, żyto, jęczmień i owies), miód, owoce cytrusowe, banany, truskawki, poziomki, owoce południowe.
W miarę bezpieczne (o słabym lub obojętnym działaniu alergizującym) jest natomiast mięso kurczaka, królika, indyka i jagnięcina, oraz owoce: jabłka, maliny, porzeczki, żurawiny, agrest, jagody, wiśnie, śliwki, morele i brzoskwinie.
Alergii pokarmowej można na szczęście zapobiegać, a jeśli już wystąpi – zmniejszać jej objawy. Kluczową rolę odgrywa tu dieta dziecka w pierwszym roku życia. I tak na przykład karmienie piersią przez pierwsze 6 miesięcy znacznie zmniejsza ryzyko wystąpienia alergii pokarmowej. Pokarm kobiecy zawiera substancję zwaną immunoglobuliną s-IgA, która hamuje reakcje alergiczne (przewód pokarmowy niemowląt prawie jej nie produkuje). Dlatego przynajmniej przez pierwsze 4-6 miesięcy życia dziecka należy je karmić piersią.
Dziecko szczególnie wrażliwe karmione piersią może jednak reagować alergią na pokarmy z jadłospisu matki. Pamiętaj więc, że jeśli twoje dziecko jest zagrożone alergią (skłonności alergiczne w rodzinie), musisz bardzo uważać na to, co jesz.
Jeżeli dziecko ma tendencje do uczuleń, w pierwszym roku życia nie należy podawać mu silnie alergizujących produktów. Wszystkie nowe produkty należy wprowadzać do diety dziecka powoli i stopniowo, uważnie obserwując reakcje malucha. Jeżeli zareaguje alergią, łatwo będzie zlokalizować jej przyczynę i wykluczyć dany pokarm z diety. Zmiany w diecie warto omówić wcześniej z lekarzem pediatrą, który powinien być informowany o nieprawidłowych reakcjach dziecka na spożywane pokarmy.
Niemowlęta ze skłonnościami do alergii powinny później niż ich rówieśnicy przechodzić na pokarmy stałe – mogą jej jeść najwcześniej od 6 miesiąca. W ich przypadku należy też bardzo rygorystycznie przestrzegać zalecanych przez lekarzy wskazań wiekowych dotyczących diety.
Można też stosować dietę profilaktyczną, niskoalergizującą. Jeżeli pierwsze dziecko jest uczulone na białko mleka krowiego, alergolodzy zalecają, aby w ostatnim trymestrze ciąży stosować dietę bezmleczną, uzupełnianą jednak odpowiednią ilością białka (np. roślinnego), wapnia i witamin. Po porodzie należy jak najbardziej karmić dziecko piersią, eliminując jednak nadal mleko krowie z jadłospisu. Ważne jest wtedy uzupełnianie niedoborów wapnia w diecie wg wskazań lekarza.
Jeżeli dziecko nie toleruje mleka ani przetworów mlecznych, trzeba wykluczyć z jadłospisu wszelkie produkty zawierające mleko, zarówno krowie jak i kozie (w tym również mleko modyfikowane, produkowane na bazie mleka krowiego), a nawet masło zastępując je margarynami (bez dodatku mleka). Posiłki mleczne należy zastąpić preparatami mleko zastępczymi – preparatem sojowym lub hydrolizatami (decyduje o tym lekarz pediatra), należy też zadbać, by jadłospis dziecka był urozmaicony i pełnowartościowy.

Nietolerancja pokarmowa może dać się we znaki już we wczesnym dzieciństwie. Niestety, schorzenie to wiąże się z koniecznością przejścia na radykalną dietę.

Czy Twoje dziecko może jeść wszystko? Czy po zjedzeniu bułki, biszkoptów, płatków śniadaniowych, naleśników, herbatników czy makaronu ma biegunkę, dostaje wysypki, jest niespokojne, blade, ma wzdęty brzuszek? Jeśli tak, to twoja pociecha może cierpieć na celiakię, czyli nietolerancję pokarmową.

Co należy zrobić gdy zauważysz pierwsze objawy:

Pierwsze objawy u dziecka pojawiają się często w momencie przestawienia z karmienia mlekiem na produkty zawierające gluten. Aby sprawdzić, czy aby na pewno twoja pociecha cierpi na chorobę trzewną, udaj się do lekarza, który zleci badania w tym kierunku; badanie krwi na obecność typowych przeciwciał (Iga-EmA) oraz biopsję błony śluzowej jelita, która w ostateczności stwierdzi chorobę.

Dieta jedynym lekarstwem:

Gdy diagnoza zostanie potwierdzona, najlepszą terapią jest i pozostaje wyeliminowanie z diety produktów glutenowych, zastępując je bezglutenowymi. Nie ma lekarstw na celiakię.

Ogólnie na rynku dostępne są mąki, makarony, pieczywo, desery bezglutenowe. Dostępne są również książki z przepisami na dania nie zawierające szkodliwego białka.

Niestety dzieci cierpiące na nietolerancję pokarmową muszą przestrzegać swojej diety do końca życia, co wiąże się z większymi wydatkami, gdyż produkty bezglutenowe są o wiele droższe, niż tradycyjne.

Artykuły spożywcze dla chorych są oznaczone symbolem przekreślonego kłosa.

5-6 miesiąc
Pierwsze pokarmy powinny być proste i naturalne-świeże lub gotowane owoce są najlepsza opcja. Inna możliwość to kleiki ryżowe i kaszki zbożowe. Żółtko kurze też może być włączone do diety bardzo wcześnie. Należy jednak unikać białka. Należy unikać soli i cukru

7-8miesiecy
Pojawiają się pierwsze ząbki można włączyć do diety tosty, kawałki mięsa, ziemniaki, warzywa-gotowane i drobno pokrojone.

Pow 8go miesiąca
Posiłki dziecka mogą już być samodzielne i stanowić część diety rodzinnej. Można zwiększyć tempo wprowadzania nowych pokarmów. W tym okresie bezpieczne już będzie wprowadzenie całego jajka. Mleko z piersi nadal będzie regularnym pokarmem choć ilość karmień się znacznie zmniejszy. Zaleca się w miarę możliwości unikanie gotowych pokarmów w słoiczkach i bazowanie na domowych posiłkach

powyżej 1 roku
Następuje znacząca zmiana jako ze zapotrzebowanie na pokarmy niezbędne do wzrostu spada i niektórym rodzicom możne się wydawać, że dziecko nie je wystarczająco. Jednak w tym okresie nie ma potrzeby podawania dziecku suplementów witaminowych chyba, ze są wyraźne ku temu wskazania. (np anemia).Należy za wszelka cenę unikać walki
przy stole i prób przekonywania dziecka do jedzenia jak też zabawiania dziecka i stosowania systemu kar i nagród. Apetyty będą się zmieniały bardzo często  i dziecko samo z reguły ureguluje sobie dietę zależnie od potrzeb. Posiłek powinien być możliwie jak najprostszy i należy raczej zbalansować całodniowe menu, niż konkretne danie. Zdrowe dziecko będzie jadło to czego w danej chwili jego organizm potrzebuje. Należy jedynie unikać słodyczy i pustych kalorii i zadbać o to by dieta dziecka była zdrowa i pełnowartościowa.

Z reguły uznaje się,ze niemowlęciu żywionemu piersią którego matka zdrowo się odżywia i dziecku, które otrzymuje zdrowe pokarmy nie należy podawać dodatkowych witamin i minerałów.